وزیر بهداشت با تاکید بر لزوم تجدیدنظر در ساختار اداری دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور، از تبدیل بیمارستان‌های آموزشی به درمانی انتقاد کرد.

به گزارش خبرنگار سرویس آموزشی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، دکتر سید حسن هاشمی در همایش مرجعیت علمی کشور گفت: قرار است در افق سند چشم‌انداز 1404 به بالاترین موقعیت از نظر اقتصادی، اجتماعی و علمی برسیم که حرکت خوب و پرشتابی را دنبال کردیم، اما اگر تغییر مسیر ایجاد نشود و ابزار مناسب نیز فراهم نشود قطعا این پیشرفت ادامه پیدا نخواهد کرد؛ اگر در ISI رتبه 21 یا 22 را داریم، قطعا ممکن است در سال‌های بعد شرایط متفاوتی داشته باشیم.

وی ادامه داد: اگرچه در گذشته در تولید علم با انتشار مقاله رتبه خوبی داشتیم هم در ISI و هم اسکوپوس که امروز رتبه 16 داریم، اما امروز تعداد استنادات به تعداد مقالات‌مان هم نیست. یکی از فاکتورهای بسیار مهم تعداد استنادات است؛ اگر در تعداد مقاله از بسیاری از کشورها مثل سوئد و سوئیس جلوتر هستیم اما رتبه ما در پتنت (حق امتیاز) و فناوری بسیار عقب‌تر است. اگر به دانشگاه‌های دنیا نگاه کنیم تنها یک دانشگاه ما در ردیف 500 دانشگاه برتر دنیاست، فاصله ما با آنچه که باید باشیم هنوز زیاد است.

وزیر بهداشت ضمن اشاره به جایگاه ایران از نظر علمی در منطقه افزود: در مورد نوآوری در منطقه رتبه 14 را داریم؛ یعنی با برخی از کشورهای اطراف یا حتی بعضی کشورهای اسلامی فاصله داریم. نمی‌توانیم بگوییم که می‌خواهیم به مرجعیت علمی دست پیدا کنیم ولی ابزار لازم را نداشته باشیم در این صورت قطعا رسیدن به این قله ممکن نیست و زیردست می‌مانیم. طبیعی است ملتی مقتدر است که از علم و فناوری بیشتری برخوردار است؛ آنهایی که در مقام سلطه هستند از موقعیت علمی برخوردارند.

هاشمی با بیان اهمیت مسائل اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در پیشرفت جایگاه علمی کشور ادامه داد: اگر بنا باشد در کشور فقر، اعتیاد، بیکاری، بی‌اخلاقی، دروغ و تهمت رونق یابد نمی‌شود ادعا کرد که ما جمعی هستیم ایزوله نسبت به مجموع جامعه و بناست به مرجعیت علمی برسیم. در سیاست هم همین طور؛ نمی‌شود گفت که با جهان رابطه مثبت نداریم و می‌خواهیم به مرجعیت علمی برسیم. مرجعیت این است که کشور قطب علمی دنیا باشد. باید با دنیا و همسایگان تعامل داشت اما نباید تعبیر وادادگی کرد. این طور نیست که فقط در کشور بیاموزیم بدون ارتباط با آنها پیشرفت کنیم.

وی افزود: به داخل کشور که نگاه کنیم دانشگاه‌های علوم پزشکی ماموریت متعددی دارند. ما مسئول درمان، بهداشت، کنترل آشامیدنی‌ها و مواد غذایی مردم هستیم. در برهه‌ای آموزش عالی را از وزارت علوم جدا کردیم و آوردیم که در خدمت درمان و بهداشت مردم قرار گیرد. یکی از اتفاقات بسیار خوب این است که بسیاری از کشورهای دیگر به ما غبطه می‌خورند؛ چرا که نظام سلامت‌شان مسئول خدمت و ارائه خدمات به مردم است و کسانی که باید ارائه کننده این خدمات باشند، نیستند.

وی افزود: اتفاقی که در این عرصه رخ داده این است که این دو همدیگر را پیدا نکردند در بسیاری از موارد درمان و بهداشت مردم معطل دانش مانده است چون می‌خواستید رئیس دانشگاهی داشته باشید که سطح علمی‌اش از سطح علمی دانشگاه بالاتر باشد، طبیعی است او از جنس پژوهش و نه ارائه خدمت به بخش آموزشی است و مشکلی که در دانشگاه‌ها برای انتخاب روسا داریم، همین مقوله است.

هاشمی ادامه داد: شما اگر یک فرد پژوهشگر و دانشمند را به عنوان رئیس دانشگاه انتخاب کنید در درمان مردم معطل می‌مانید و فقط آموزش پیشرفت می‌کند که به نظر من شدنی نیست.

وزیر بهداشت با انتقاد از تبدیل بیمارستان‌های آموزشی به درمانی در کشور گفت: بیمارستان‌های آموزشی تبدیل به مراکز درمانی شده‌اند، چیزی که ما می‌بینیم غیر از جایگزینی یا نوسازی در شهری مثل تهران است؛ چرا که تقریبا بیمارستانی نساخته‌ایم اگر هم بوده کمتر از انگشتان دست است.

وی ادامه داد: برای اساتید ما این نوع رفتار مغایر رسیدن به قله‌های افتخارآمیز دانش است. اساتیدی که باید وقت‌شان را در پژوهش و آموزش بگذرانند در مسیر ارائه خدمت به ناچار گرفتارند. باید در مدل ساختار اداری دانشگاه‌های علوم پزشکی تجدیدنظر کنیم که در این دوره اتفاق نمی‌افتد و جز اولویت‌های ما نیست. اگر امروز در ISI سه یا چهار پله سقوط کرده‌ایم، به خاطر سه چهار سال گذشته است. اگر کشوری مثل ترکیه پیشرفت می‌کند به خاطر زیرساخت‌های خوبی است که ایجاد کرده‌اند.

وی افزود: به نظر می‌رسد اگر بنا باشد به مرجعیت علمی برسیم باید ابزار لازم را هم فراهم کنیم. سال‌های سال است که می‌گویند بودجه پژوهش و تصویب هم می‌شود. کسانی که سیاست‌گذارند وقتی پای عمل می‌رسد می‌بینیم آنها همه باور دارند که تولید علم همین تولید مقاله است.

هاشمی همچنین با اشاره به بودجه کم تحقیقات گفت: کل بودجه تحقیقات در علوم پزشکی یک دهم و گاهی یک صدم اعتبارات یکی از دانشگاه‌های بزرگ کشور هم نیست، نباید اجازه دهیم سرعت تولید مقاله کاهش یابد، در وزارت بهداشت هم این نگاه را داشته‌ایم. در حوزه فناوری تصور من این است که هم آقایان قانعی، دیناروند و ملک‌زاده می‌توانند با درایت تدبیر و در عین حال واقع بینی این مسیر را بهتر گذشته پیش برند.

وی ادامه داد: باید با حفظ تعداد مقالاتی که داشتم و ارتقای آن به سمت دو بخش دیگر در حوزه فناوری و تولید ثروت برویم که نیاز به الزاماتی دارد. معتقدم اساس آن در دست سیاستگذاران و رهبران کشور است.

وزیر بهداشت همچنین در حاشیه این مراسم در جمع خبرنگاران نیز درباره توجه به بحث سلامت معنوی گفت: اعتقاد ندارم که در یک کشور اسلامی بحث سلامت معنوی مهجور مانده است. مردم در این حوزه دارند تلاش می‌کنند و معتقدند که سلامت معنوی مقوله‌ای است که مربوط به رهبران دینی و فرهنگ یک کشور است.

هاشمی در حاشیه همایش مرجعیت علمی کشور با اشاره به رشد علمی کشور و نزول رتبه ایران در نمایه ISI گفت: در بحث رشد علمی اگر نمایه اسکوپوس را در نظر بگیریم رتبه 16 را داریم و در ISI رتبه 20 یا 22 هستیم. بسیاری از مجلات که در ISI ثبت می‌شدند محروم شده‌اند، عمده علت آن هم عدم پذیرش مقالات توسط مراجع علمی است که ادعای حقوق بشری دارند.

هاشمی افزود: مقاله‌ای که به عنوان موقعیت علمی کشور در نمایه‌های علمی ثبت می‌شود معمولا دو سال یا دو سال و نیم زمان می‌برد. اگر بخواهید ببینید که وضعیت علمی کشور در نمایه‌های علمی از چه جایگاهی برخوردار است حداقل باید دو سال یا دو سال و نیم دیگر ببینید.

وی ادامه داد: می‌توانیم بگوییم ما نیاز به زیرساخت‌ها و اعتبارات بیشتری داریم. همانطور که قانون مشخص کرده است اگر سه درصد از تولید ناخالص ملی در این حوزه وارد شود تحول چشمگیری ایجاد می‌شود. اگرچه با همین اعتبارات اندکی که داده‌اند و وجود تحریم‌های بین‌المللی که بسیار در اعتبارات علمی، ثبت نوآوری‌ها و مقالات موثر است شتاب علمی کشور خوب بوده است. البته تصورم این است که معاونت علمی ریاست جمهوری با کمک مراکز تحقیقاتی و علمی مسیر خوبی را تعقیب می‌کنند.