آزمون‌های‌ نهایی خردادماه از ۳۱ اردیبهشت آغاز می‌شود و تا ۲۹ خرداد ادامه خواهد داشت.

آزمون نهایی پایه‌های دهم، یازدهم و دوازدهم روزانه، بزرگسال، آموزش از راه دور، ایثارگران و داوطلب آزاد رشته‌های شاخه نظری دوره دوم آموزش متوسطه و متقاضیان ایجاد سابقه تحصیلی و ترمیم نمره (شاخه‌های نظری، فنی و حرفه‌ای و کاردانش) نوبت خرداد سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۲ از ۳۱ اردیبهشت آغاز می‌شود و تا ۲۹ خرداد ادامه خواهد داشت.

‌آزمون نهایی چه ویژگی‌هایی دارد و چرا برگزار می‌شود؟‌

آزمون نهایی‌ آزمونی کتبی است که وزارت آموزش‌وپرورش به شکل سراسری و استاندارد در سطح ملی برگزار می‌کند. این آزمون برای تعیین میزان پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان طراحی و اجرا می‌شود. آزمون پیشرفت تحصیلی، میزان موفقیت دانش‌آموزان را در یادگیری موضوعات و محتواهای درسـی بررسـی و تعییـن می‌کنـد و از ایـن طریق، امکان ارتقـای دانش‌آموزان به پایه‌ تحصیلی یا دوره تحصیلی بالاتر را فراهم می‌کند. از این‌رو، سـوالات آزمون نهایی براسـاس اهداف و محتوای کتاب‌های درسـی و در چارچوب آن‌ها طراحی می‌شـود. سـوالات آزمون‌های نهایی به‌گونه‌ای طراحی می‌شـوند تـا دانش‌آموزانـی کـه در کلاس درس حضـور فعـال داشـته و مطالـب کتاب را به‌درسـتی فراگرفته‌اند، می‌توانند اطمینان خاطر داشـته باشـند که قادر به پاسخگویی کامل به این سوالات خواهند بود. نتایـج آزمون‌هـای نهایـی علاوه بـر تعیین میزان پیشـرفت تحصیلـی دانش‌آموزان، بـه دبیران، مدیران مـدارس، مجریـان، برنامه‌ریزان و سیاسـت‌گذاران آموزش‌وپـرورش نیـز در تشـخیص مسـائل و مشـکلات آموزش‌وپرورش و اصلاح آن‌ها کمـک خواهد کرد.

یکی دیگر از کاربردهـای نتایج آزمون‌های نهایی،‌ ایجاد «سابقه تحصیلی» است که در کنار نتایج کنکور سراسری، در فرایند گزینش و پذیرش دانش‌آموزان برای ورود به مراکز آموزش عالی مورد استفاده ‌قرار می‌گیرد. منظور از سـابقه تحصیلی، نمرات دروس عمومی و تخصصی در هر رشته تحصیلی‌ در دوره دوم متوسطه است که آزمون آن‌ها به شـیوه ‌سراسری و نهایی برگزار شده باشد. براین اساس، رتبه‌بندی داوطلبان ورود به مراکز آموزش عالی بر اساس «نمره کل» آنان انجام می‌شود که از دو قسمت تشکیل می‌شود: ۱- نمره‌ سابقه تحصیلی: میانگین نمرات آزمون‌های نهایی است که توسط «مرکز ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش‌وپرورش» ‌وابسته به وزارت آموزش‌وپرورش‌ به‌صورت سراسری برگزار می‌شود. ۲- نمره آزمون اختصاصی‌ (کنکور یا آزمون سراسری): میانگین وزنی نمرات دروس تخصصی آزمون سراسری (کنکور) است که ‌سازمان سنجش آموزش کشور ‌وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری‌ مسئول برگزاری آن است.

سهم هر کدام از این نمرات در نمره کل به شرح جدول زیر است:

درصدهای فوق، مصوب جلسه ‌شورای سنجش و پذیرش دانشجو است. این درصدها مرتبط با گروه‌های آزمایشی اصلی و سهم سابقه تحصیلی در گروه‌های آزمایشی هنر و زبان‌های‌ خارجی متفاوت است.

همچنین ‌معیار سنجش سوابق تحصیلی، تراز کسب شده براساس نمرات است، نه خود نمره. پس اگر در یک آزمون نمره خوبی کسب نکرده‌اید، نگران نباشید؛ زیرا ممکن است تمام دانش‌آموزان به دلیل ضریب سختی بالای پرسش در آن درس، عملکرد خوبی نداشته باشند و این موضوع باعث شود در نهایت، تراز شما نسبت به سایرین مطلوب باشد. 

فرایند طراحی و تصحیح آزمون‌های نهایی؛

الف) سؤالات چگونه طراحی می‌شوند؟

طراحـی سوالات آزمون‌هـای نهایـی چنـد روز قبـل از برگـزاری آزمـون، در قرنطینه و امنیت کامـل و با کمک گروهـی از دبیران باتجربه در مرکز ارزشـیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش‌وپرورش، با همکاری معاون آموزش متوسـطه و نمایندگان دفتر برنامه‌ریزی و تألیف کتاب‌های درسـی متوسـطه نظری انجام می‌شود.

ب) سوالات آزمون نهایی چگونه سوالاتی هستند؟

انواعی از سوالات در آزمون نهایی قابل طرح‌اند که برخی از آن‌ها به شرح زیر است:

*‌مشابه آن‌ها در قالب‌های گوناگونی مانند فعالیت، تمرین، خود را بیازمایید و خودارزیابی در کتاب‌های درسی آمده‌اند. 

*در چارچوب محتوای کتاب هستند، اما می‌توانند عینا همان پرسش‌های موجود کتاب درسی نباشند.  

*ممکن است که بیش از یک راه‌حل و یک جواب داشته باشند؛ پس دانش‌آموزان می‌توانند پاسخ‌های متفاوتی به آن‌ها بدهند.

*می‌توانند داده‌محور و شاهدمحور باشند. در این نوع سوالات، دانش، داده‌ها و اطلاعات موردنیاز در اختیار دانش‌آموز قرار داده می‌شود تا با بررسی آن‌ها به سوالات پاسخ دهد. 

*دانش‌آموزان را به تأمل و تفکر بیشتر ترغیب و به آن‌ها کمک می‌کنند تا یادگیری خود را به موقعیت جدید تعمیم دهند.

 *به دانش‌آموزان کمک می‌کنند تا درک قوی‌تری از یک موضوع داشته باشند و با موضوعات دیگر یا دنیای واقعی ارتباط برقرار کنند. 

*دانش‌آموزان را تشویق می‌کنند تا با استفاده از دانش و مهارت‌های خود، موضوع را در سطح عمیق‌تری بررسی کنند.

*نمی‌توان با بله و خیر یا یک پاسخ ساده و چندکلمه‌ای به آن‌ها پاسخ داد، بلکه از دانش‌آموزان می‌خواهند تا نظرات و دلایل خود را ارائه کنند.

*تنها دانسته‌های دانش‌آموزان را اندازه نمی‌گیرند، بلکه مطالب جدیدی به آن‌ها یاد می‌دهند تا بتوانند نقاط قوت و ضعف خود را بشناسند، یادگیری خود را نظارت و هدایت کنند و از این طریق احساس رشد و عاملیت را در آن‌ها تقویت می‌کنند.

*در قالب‌های متفاوتی مانند کوتاه پاسخ، درست/ نادرست، کشف ارتباط و تشریحی ارائه می‌شوند.

ج) برگه‌های آزمون نهایی چگونه تصحیح می‌شوند؟

پس از برگزاری آزمون و پیش از ارسال پاسخ‌برگ‌ها به مصححان، راهنمای تصحیح سوالات که توسط طراحان سؤال آماده شده، در اختیار ناظران دفتر تألیف کتاب‌های درسی و دبیرخانه راهبری آن درس قرار می‌گیرد تا از نظر میزان دقت و جامعیت پاسخ‌ها، بررسی شوند. راهنمای تصحیح باید به‌گونه‌ای باشد که هرگونه جواب صحیحی را، حتی اگر در کتاب درسی نباشد، در برگیرد تا دانش‌آموزانی که با خلاقیت و ادبیات خاص خود به سوالات پاسخ صحیح می‌دهند، نمره کامل بگیرند. کار تصحیح پاسخ‌برگ‌های آزمون نهایی به‌ صورت الکترونیکی و بلافاصله پس از تأیید راهنمای تصحیح، توسط مصححین آغاز می‌شود. در این روش، براسـاس شـیوه‌نامه مربوط، پاسـخ‌برگ شـرکت‌کنندگان، اسـکن و در سـامانه بارگذاری می‌شـود. سـپس سـربرگ پاسـخ‌برگ‌ها که حاوی مشـخصات شرکت‌کنندگان است، توسط سامانه جدا و پاسخ‌برگ‌ها برای مصححان مستقر در یکی از استان‌های کشور (به‌جز استان محل تحصیل شرکت‌کننده) ارسـال و دو بار توسـط دو مصحح مسـتقل نمره‌گذاری (تصحیح) می‌شـود. درصورتیکه اختلاف نمرات این دو مصحح، یک نمره یا کمتر باشـد، میانگین نمرات آن‌ها توسط سامانه محاسبه و به‌عنوان نمره نهایی ثبت و اگر اختلاف نمره دو مصحح بیش از یک نمره باشد، پاسخ‌نامه به مصحح سوم ارجاع داده می‌شود. ‌تمامی این فرآیند دقیق و زمان‌بر برای آن است که حقی از هیچ دانش‌آموزی تضییع نشود و نمره‌ کسب شده، نمره واقعی دانش‌آموز باشد.

آزمون نهایی چگونه برگزار می‌شود؟ مقررات آزمون‌های نهایی کدام‌اند؟

مکان و زمان آزمون 

‌آزمون نهایی در حوزه آزمون برگزار خواهد شد و احتمالا هر حوزه آزمون، مختص یک رشته تحصیلی است. از این رو امکان دارد دانش‌آموزی در دبیرستان خودش آزمون نهایی بدهد (در این صورت عوامل اجرایی خارج از کادر آموزشـی مدرسـه انتخاب می‌شـوند). یا به مدرسـه دیگری در همان ناحیه برود. آزمون مطابق با برنامه اعلام شده برگزار می‌شود. درب حوزه آزمون نیم ساعت قبل از شروع آزمون بسته خواهد شد و شرکت‌کنندگان باید پیش از آن در مدرسه حضور داشته باشند.

کارت ورود به جلسه آزمون

قبل از شروع آزمون، برای دانش‌آموزان کارت ورود به جلسه صادر می‌شود. شرکت‌کنندگان‌ باید در زمان مقرر با مراجعه به سامانه ‌my.medu.ir ‌این کارت را دریافت کنند. دانش‌آموزان در جلسه آزمون باید این کارت را با خود به همراه داشته باشند. تاریخ و ساعت آزمون و آدرس حوزه روی این کارت درج شده است. همچنین لازم است دانش‌آموزان در هنگام ورود به جلسه، مدرک شناسایی عکس‌دار به همراه داشته باشند و درصورتیکه دانش‌آموزی به دلیل شرایط سنی، مدرک شناسایی عکس‌دار نداشته باشد، کارت ورود به جلسه آزمون وی توسط مدیر مدرسه محل تحصیل تأیید شود.

برگزاری آزمون

پس از اتمام طراحی سوالات، فایل سوالات به‌صورت رمزنگاری شده برای رؤسای حوزه‌های برگزاری آزمون نهایی سراسر کشور ارسال می‌شود. کد و رمز سوالات، دقایقی قبل از آغاز آزمون به رؤسای حوزه‌های اجرا، ارسال می‌شود و تا زمان تکثیر سوالات نیز برای جلوگیری از افشای سوالات، اتاقی با عنوان‌ قرنطینه‌ تکثیر با حضور یکی از همکاران از نیم ساعت قبل از شروع فرآیند آزمون در نظر گرفته شده و در این مدت همکار مذکور به هیچ وسیله ارتباطی دسترسـی نخواهد داشـت. فایل سـؤالی که رئیس حوزه دریافت و بارگیری کرده اسـت، در سیسـتمی که آفلاین بوده و به اینترنت وصل نیسـت در اختیار همکار مستقر در قرنطینه قرار می‌گیرد. سپس همکار مذکور پاکت پلمب شده‌ رمز بازگشایی سؤال را از رئیس حوزه دریافت و پس از کنترل، به تعداد شرکت‌کنندگان تکثیر و داخل پاکت قرار داده و پس از پلمب، برای انتقال به سالن برگزاری آزمون به منشی تحویل می‌دهد. در نهایت در انظار عمومی و با تأیید دانش‌آموزان، پاکت‌های پلمب شده سوالات، بازگشایی و برگه‌ها توزیع می‌شوند. لذا تا لحظه‌ای که پاکت سوالات باز نشود، به جز فرد یا افرادی که در قرنطینه هستند، هیچ کسی از سوالات باخبر نیست.

غیبت در آزمون

برای غیبت غیر موجه در آزمون‌های نهایی نمره «صفر» منظور خواهد شد و چنانچه دانش‌آموزی در آزمون‌های نهایی غیبت موجه داشته باشد آن درس از درس‌هـای وی حـذف خواهـد شـد. ‌غیبـت در آزمـون نهایی خردادماه (موجه یا غیر موجه)، به منزله درج نمره خام صفر در محاسـبه نمره کل سـابقه ‌تحصیلی است‌. دانش‌آموزان دارای غیبت موجه یا غیر موجه باید با رعایت سایر شرایط مجددا امتحان دهند. لازم به ذکر است که تنها نمره خردادماه به عنوان سابقه تحصیلی محسوب خواهد شد.

ترمیم نمره

متقاضیان می‌توانند برای ایجاد سـابقه و ترمیم نمره‌، دروس مورد نظر خود را صرفا در نوبت خردادماه انتخاب و در آزمون مربوط شـرکت کنند. (از نوبت امتحانی خرداد ماه ۱۴۰۲ و پس از آن، سابقه تحصیلی صرفا شامل نتایج آزمون‌های نوبت خردادماه است). هر متقاضی صرفا یک بار مجاز به ایجاد سابقه و یک بار ترمیم نمره برای هر عنوان درسی است. برای داوطلبانی که در آزمون ترمیم نمره دروس سوابق تحصیلی شرکت می‌کنند (در یک درس دارای چند نمره هستند) بیشترین نمره تراز هر درس برای محاسبه نمره کل سابقه تحصیلی لحاظ می‌شود.

تخلفات

فعالیت‌هایی نظیر: همراه داشـتن جزوه، یادداشـت و وسـایل غیرمجاز (تلفن همراه، بی‌سیم، ساعت هوشمند، وسایل ارتباط الکترونیکی، دستگاه‌های‌ حافظه‌دار، اسـلحه (سـرد و گرم) و…) ‌در جلسـه‌ آزمون، علامت‌گذاری در برگه پاسـخ‌نامه، تقلب، رد و بدل کردن یادداشـت، تعویض اوراق آزمون یا پاسـخ‌برگ‌های مربوط، امحا و پاره‌کردن پاسخ‌برگ‌ها توسط دانش‌آموز، بیرون بردن برگه امتحانی، اخلال در نظم جلسه، خرید یا فروش سوالات آزمون یا پاسخ آن‌ها، تبانی با داوطلبان یا افراد خارج از حوزه، افشای سوالات آزمون یا تلاش برای دستیابی و افشای آن‌ها و… تخلف محسوب می‌شود و قانون برای ‌هر کدام، مجازاتی تعیین کرده است.

تبصره «تک‌ماده»

اگر دانش‌آموزی از مجموع دروس نهایی دوره دوم متوسطه در ۴‌ عنوان درسی، نمره ۷‌ کسب کند؛ یعنی در این چهار درس حد نصاب نمره قبولی را به دست نیاورد، در صورتی که معدل کل وی کمتر از ۱۰ نباشد، می‌تواند از تبصره یا همان تک‌ماده استفاده کند و از دوره متوسطه دوم فارغ‌التحصیل شود.